Một hệ quả ít ai nghĩ tới của việc tư cách đi theo người: nó cũng có thể truyền sang con. Và cùng với tư cách là những nghĩa vụ mà đứa trẻ không hề chọn.
Với gia đình sống ở nước ngoài, đây là chủ đề nên tìm hiểu sớm chứ không để tới khi con trưởng thành.
Cơ chế truyền tư cách
Về nguyên tắc, con sinh ra ở nước ngoài của cha hoặc mẹ là công dân Mỹ có thể có tư cách công dân ngay từ khi sinh, nếu hội đủ các điều kiện quy định.
Các điều kiện ấy gắn với tư cách của cha mẹ và với việc cha mẹ đã có mặt tại Hoa Kỳ trong những khoảng thời gian nhất định trước đó.
Nghĩa là không phải mọi trường hợp đều truyền được, và việc truyền hay không phụ thuộc vào lịch sử của chính cha mẹ.
Đây là chi tiết khá kỹ thuật và có nhiều biến thể, nên nó cần được xác minh cho từng hoàn cảnh cụ thể.
Đăng ký và giấy tờ
Khi trẻ sinh ở nước ngoài, có thủ tục đăng ký với cơ quan đại diện để ghi nhận sự kiện sinh.
Giấy tờ phát sinh từ thủ tục ấy là bằng chứng chính thức về tư cách của đứa trẻ.
Về thực tế, việc làm thủ tục sớm dễ hơn nhiều so với chứng minh lại nhiều năm sau, khi các bằng chứng về thời gian của cha mẹ khó tập hợp hơn.
Đây là lý do rõ nhất để liên hệ cơ quan đại diện ngay sau khi con chào đời, chứ không hoãn lại.
Nghĩa vụ đi theo đứa trẻ
Nếu đứa trẻ có tư cách công dân, thì cùng với nó là các nghĩa vụ mà trang này đã mô tả.
Trong thực tế, nghĩa vụ khai thuế chỉ phát sinh khi có thu nhập vượt ngưỡng, nên với trẻ nhỏ thường chưa đặt ra.
Nhưng khi đứa trẻ bắt đầu đi làm hoặc có tài khoản đứng tên mình, các nghĩa vụ ấy bắt đầu áp dụng như với người trưởng thành.
Và nhóm nghĩa vụ báo cáo về tài khoản ở nước ngoài cũng áp theo cùng nguyên tắc.
Tình huống mà nhiều gia đình gặp
Một đứa trẻ lớn lên hoàn toàn ở nước khác, nói ngôn ngữ nước ấy, đi học ở đó, và không có ý niệm gì về tư cách của mình.
Tới khi trưởng thành và bắt đầu có thu nhập, các nghĩa vụ ấy đã tồn tại mà không ai nói cho biết.
Đây là tình huống có thật và nó tạo ra những hồ sơ phải khắc phục nhiều năm về sau.
Cách phòng duy nhất là nói cho con biết sớm, và tìm hiểu tình trạng tư cách của con từ khi còn nhỏ thay vì giả định.
Quyết định mà một số gia đình đứng trước
Với gia đình sống hẳn ở nước khác, câu hỏi có làm thủ tục ghi nhận cho con hay không đôi khi được đặt ra.
Điều cần nói rõ: nếu đứa trẻ hội đủ điều kiện theo quy định thì tư cách ấy đã tồn tại từ khi sinh, độc lập với việc có làm thủ tục hay không.
Nghĩa là việc không làm giấy tờ không làm biến mất tư cách hay nghĩa vụ — nó chỉ làm việc chứng minh sau này khó hơn.
Đây là điểm quan trọng nhất cần hiểu đúng, và đó là lý do câu hỏi này nên được đưa tới luật sư di trú độc lập thay vì tự quyết theo cảm tính.
Mặt được của việc con có tư cách
Phần trên nói nhiều về nghĩa vụ, nên cần nói cho cân bằng về vế kia.
Đứa trẻ có tư cách công dân giữ trọn quyền vào và sống ở Hoa Kỳ suốt đời, không cần bất kỳ thủ tục di trú nào.
Điều đó mở ra lựa chọn học tập và làm việc ở đó khi trưởng thành, với chính sách học phí theo diện cư trú và với thị trường lao động không đặt rào cản nào về tư cách.
Và nó giữ cho đứa trẻ quyền lựa chọn — nếu sau này không muốn dùng, chúng vẫn có thể quyết định khác.
Với nhiều gia đình sống ở nước ngoài, đây chính là lý do họ làm thủ tục ghi nhận cho con dù bản thân không có ý định quay lại — vì giữ một lựa chọn mở cho con là điều mà chỉ làm được lúc còn kịp.
Điều không đổi
Tư cách của con, nếu có, là tư cách riêng của con — nó không phụ thuộc vào việc cha mẹ giữ hay bỏ tư cách của mình về sau.
Và khi trưởng thành, chính người đó sẽ là bên quyết định về tư cách của mình.
Điều kiện truyền tư cách, thủ tục đăng ký và mọi quy định hiện hành do Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và Sở Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ công bố.
Còn phần nghĩa vụ thuế của con khi bắt đầu có thu nhập thì thuộc về chuyên gia thuế độc lập — và đó là cuộc trao đổi nên có trước khi con bắt đầu đi làm.
Con sinh ở nước ngoài có tư cách công dân không?
Có thể, nếu hội đủ điều kiện gắn với tư cách của cha mẹ và với thời gian cha mẹ đã có mặt tại Hoa Kỳ trước đó.
Vì sao nên làm thủ tục đăng ký sớm?
Vì chứng minh lại nhiều năm sau khó hơn nhiều, khi các bằng chứng về thời gian có mặt của cha mẹ đã khó tập hợp.
Không làm giấy tờ thì có tránh được nghĩa vụ không?
Không. Nếu đứa trẻ hội đủ điều kiện thì tư cách đã tồn tại từ khi sinh — việc không làm giấy tờ chỉ làm việc chứng minh sau này khó hơn.
Khi nào nghĩa vụ của con bắt đầu phát sinh?
Khi con bắt đầu có thu nhập vượt ngưỡng hoặc có tài khoản đứng tên mình — nên cuộc trao đổi với chuyên gia thuế nên có trước khi con đi làm.
